De connectors - spelenderwijs hechten

Kinderen uit de lagere school die moeite hebben met het verbinden (hechting).

1. Voor wie 

Kinderen waarbij sprake is van een (ernstige) hechtingsproblematiek hebben moeite de gevoelens, gedachten en gedragingen van anderen en zichzelf te begrijpen. Wanneer dit speelt, kan dit leiden tot ernstige emotionele en/of gedragsproblemen en verstoorde relaties met anderen en zichzelf. Dit kan een kind beletten om psychisch door te groeien. 

Het is een intensiever ambulant groepstraject voor kinderen van 6 tot 12 jaar:

• met een vermoeden van (ernstige) hechtingsproblematiek.
• die sterke negatieve gevoelens hebben over zichzelf en/of anderen;
• die langere tijd last hebben van angst- stemmingswisselingen;
• die (zelf)destructief gedrag vertonen en dreigen vast te lopen op meerdere gebieden.

Tegenindicaties

• Het kind vertoont geen enkele interesse in spel of kan niet tot spel komen
• Geen acuut middelenmisbruik of ernstige psychotische stoornissen waardoor het kind geen onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid kan maken. 

Voorwaarden

• Willen stilstaan bij eigen hechtingsproblematiek en eigen houding ten overstaan van die problematiek
• Aanleren van allerlei technieken en oefeningen
• Stimuleren van motivatie en zelfzorg
• Opdrachten die thuis moeten worden gemaakt

De connecters:

spelenderwijs connecteren

Naast individuele therapie wordt ook een groepswerking aanboden, zowel voor kinderen als jongeren. Er wordt gewerkt aan veerkracht en weerbaarheid, wat nodig is om je door moeilijke momenten te kunnen komen. Er worden jaartrajecten als korte trajecten (tweedaagse, driedaagse) aangeboden. Er worden tenslotte periodieke kampen, winter- en zomerkampen georganiseerd.

Angstig, aanklampend, overactief, extreem teruggetrokken of te vrij gedrag kan verband houden met een (nog) onveilige gehechtheid. In deze training kijken we door een ‘hechtingsbril’ naar kinderen. 

Kinderen die plezier hebben voelen zich veilig. Je veilig voelen, is een eerste voorwaarden om tot leren te komen en te durven experimenteren met nieuw gedrag. Daarom gaan we in ‘spelenderwijs connecteren’ op een speelse en ervaringsgerichte manier in een kleine groep aan de slag.

1. Voor wie 

Kinderen waarbij sprake is van een (ernstige) hechtingsproblematiek hebben moeite de gevoelens, gedachten en gedragingen van anderen en zichzelf te begrijpen. Wanneer dit speelt, kan dit leiden tot ernstige emotionele en/of gedragsproblemen en verstoorde relaties met anderen en zichzelf. Dit kan een kind beletten om psychisch door te groeien. 

Het is een intensiever ambulant groepstraject voor kinderen van 6 tot 12 jaar:

• met een vermoeden van (ernstige) hechtingsproblematiek.
• die sterke negatieve gevoelens hebben over zichzelf en/of anderen;
• die langere tijd last hebben van angst- stemmingswisselingen;
• die (zelf)destructief gedrag vertonen en dreigen vast te lopen op meerdere gebieden.

Tegenindicaties

• Het kind vertoont geen enkele interesse in spel of kan niet tot spel komen
• Geen acuut middelenmisbruik of ernstige psychotische stoornissen waardoor het kind geen onderscheid tussen fantasie en werkelijkheid kan maken. 

Voorwaarden

• Willen stilstaan bij eigen hechtingsproblematiek en eigen houding ten overstaan van die problematiek
• Aanleren van allerlei technieken en oefeningen
• Stimuleren van motivatie en zelfzorg
• Opdrachten die thuis moeten worden gemaakt

belangrijk bij deze behandeling:

Bij hechtingsproblematiek is het belangrijk geen dwang te gebruiken, dat werkt averechts.

Fasetherapie gaat uit van respect voor het kind en wordt pas uitgevoerd als het kind het echt zelf wil. 

Ook tijdens de behandeling wordt het kind steeds betrokken wat het wel en niet wil/aankan.

1. Doelstellingen 

In ‘spelenderwijs connecteren’ focussen we op het opheffen van belemmeringen in de sociaal-emotionele ontwikkeling van het kind. 

Hoofddoelen

• De gedragsproblemen zijn opgeheven of verminderd
• De traumatische ervaring is zo ver als mogelijk verwerkt
• De context van het kind heeft meer inzicht gekregen in de belevingswereld van het kind

Subdoelen

• Het kind kan zijn gevoelens, wensen, behoeften en ervaringen uiten, ordenen en verwoorden in spel
• Het kind maakt meer onderscheid in (zintuiglijke) ervaringen, emoties en personen
• Het kind heeft controle over (vroegkinderlijke) angsten
• Het kind kan zijn emoties reguleren
• De stemming en gemoedstoestand is verbeterd
• Traumatische ervaringen/gebeurtenissen uit het verleden zijn verwerkt
• Het kind heeft leren omgaan met de verschillende loyaliteiten t.a.v. de voor het kind belangrijke personen
• Het kind kan de aandacht richten op de eigen activiteiten en zich concentreren
• Het kind is minder gericht op het controleren van de ander en zijn omgeving, het is minder waakzaam en kan onbekommerd spelen
• Het kind heeft vertrouwen gekregen in zichzelf (neemt initiatief, durft te vertrouwen op het eigen gevoel)
• Het zelfbeeld van het kind is realistisch en/of positief (het heeft realistische gedachten over zichzelf en de eigen competenties)
• Het kind heeft irrationele, negatieve gedachten kunnen vervangen door realistische, positieve gedachten
• Het kind kan de eigen grenzen aangeven in het contact met de ander (kan beter voor zichzelf
• opkomen, is weerbaarder)
• Het kind kan differentiëren in zijn contacten
• Het kind heeft vertrouwen gekregen in de ander (neemt initiatief in contact, heeft een positief contact, luistert naar de ouders, accepteert regels)
• Het kind kan op een positieve manier omgaan met andere kinderen (claimt minder)
• Het kind heeft geleerd om te gaan met zijn opvoedingssituatie (scheiding, nieuw samengesteld gezin, ouders met eigen persoonlijke problematieken, …)
• De school- en thuiscontext hebben meer inzicht in het ontwikkelingsproces van het kind, wat tijdens de therapie zichtbaar is geworden.

1. Kader
2. Speltherapie

Speltherapie is een vorm van psychotherapie voor kinderen die (nog) niet zo makkelijk over problemen willen of kunnen praten. spel als middel gebruikt wordt om een kind te begrijpen en te helpen. Speltherapie is een effectief hulpmiddel om een gestagneerde ontwikkeling van het kind weer op gang te brengen.

Spel is de taal van het kind: het is voor hen een natuurlijke manier om zich uit te drukken en om te gaan met moeilijke ervaringen. Het kind kan in de spelkamer spelenderwijs tonen wat er in hem/haar omgaat.

Het spel biedt het kind de mogelijkheid om te ontspannen, gedachten, gevoelens en wensen te uiten, ervaringen te verwerken en te experimenteren met allerlei vormen van gedrag.

Elke week komen de kinderen samen voor een sessie in de spelkamer. In de kamer creëren we ‘een therapeutische speelruimte’. Er wordt samen gespeeld onder de begeleiding van de therapeut en procesbegeleider. 

Er wordt gebruik gemaakt van “verbindende”” activiteiten vanuit zowel Sherborn als Theraplay. Door de speelse, verzorgende en uitdagende activiteiten die samen met het kind gedaan worden verbetert het contact.

1. Differentiatie- en fasetherapie

De laatste jaren zijn therapieën voor kinderen met een hechtingsproblematiek en – stoornis ontwikkeld, de zogenaamde differentiatietherapie en fasetherapie. Deze therapieën lopen in elkaar over. 

Bij differentiatietherapie wordt een kind gestimuleerd om te leren differentiëren en allerlei verschillen te gaan voelen. Dat gebeurt in eerste instantie op een concreet niveau. In de differentiatietherapie worden processen opnieuw op gang gebracht die analoog zijn aan processen die tijdens de vroege ontwikkeling niet of onvoldoende zijn afgerond. Tijdens het differentiatieproces gaat een kind zich veiliger voelen. 

Bij fasetherapie werken we aan het alsnog ervaren van gemiste ervaringen, die noodzakelijk zijn voor een gezonde ontwikkeling. De genezing komt op gang door het kind zich bewust wordt van datgene wat er gemist is en het accepteren van zichzelf. Het zelfbeeld van het kind ontwikkelt zich gedurende de fasetherapie positief.

1. Het verloop van de therapie 

De eerste fase richt zich op het creëren van vertrouwen, structuur en basisveiligheid. De deelnemers leren elkaar en de begeleiding beter kennen. 

Hierna start de fase van het experimenteren met het differentiëren.  Wanneer de therapeut inschat dat de veiligheid voldoende is, kan gestart worden met fasetherapie. 

1. Duur, intensiteit en frequentie

Deze therapie vraagt veel inzet van het kind, opvoeders en therapeut. De therapie duurt (afhankelijk van de leeftijd en ernst van de situatie) half jaar tot twee jaar. 

De groep komt wekelijks samen in sessies van 60 minuten. 

Er is ook één terugkomsessie enkele weken na het einde van de groep. 

De groep volgt de planning van het schooljaar.

belangrijk bij deze behandeling:

Deze groep gaat vaak samen met individuele therapie en ouderbegeleiding, 

soms door dezelfde therapeut, 

soms juist door iemand anders.

1. Verloop van een groepssessie

Elke sessie kent een zelfde indeling ofwel opbouw. Op de speelvloer worden de kinderen uitgenodigd om de dagelijkse beslommeringen los te laten. Elke ‘speelvloer’ start daarom met een ritueel. Na het aansteken van het kaarsje wordt een kring gemaakt. De procesbegeleider begeleidt ons doorheen de resetoefening en ademhalingsoefeningen. Pas hierna opent de therapeut de sessie en legt uit wat het doel van de bijeenkomst is. Vervolgens wordt begonnen met de activiteiten. Elke therapie wordt afgesloten met een nabespreking en het uitblazen van het kaarsje. Op die manier wordt de overgang gemaakt naar het dagelijkse leven.

1. Begeleiding

De begeleiding wordt verzorgd door psycholoog en procesbegeleider.

De begeleiding volgt het kind in zijn spel. Hij ondersteunt het kind door mee te spelen, te observeren en woorden te geven aan het spel en de gevoelens van het kind. Hij biedt het kind de mogelijkheid om nieuwe ervaringen te beleven en helpt het kind om nieuwe emotionele en cognitieve inzichten te verwerven.

De basishouding van begeleiding is gebaseerd op onvoorwaardelijke acceptatie, echtheid en empathie.

1. Deelnameprijs

De training wordt georganiseerd binnen de ELP-conventie waardoor er een gratis deelname is.  

Waar gaat de therapie door?

De school, is naast thuis, een goede plaats om als veilig haven voor kinderen te functioneren. 

Alle sessies gaan door in GO! Basisschool Ter Molen

Grote Molenstraat 113  ê 8930 Lauwe

1. Bronvermelding

• Sherborne bewegingspedagogiek : ontwikkelingsstimulerend bewegen van Jo Daems, Tine Missinne, Ilse Bontinck en meer.  Abimo, 2012, 229 p.
• Spelenderwijs verbinden en hechten van Micheline Mets. SWP Amsterdam, 2022, 200 p.
• Hechtingsproblemen bij kinderen Kinderpsychologie in praktijk van Anniek Thoomes-Vreugdenhil. Lannoo Campus, 2022, 144 p.
• Luister je wel naar mij? Martine F. Delfos. SWP Amsterdam, 2007, 191p.
• Handleiding groepsschematherapie voor cluster C-persoonlijkheidsstoornissen van Edith E.M.L. Tjoa 
  Eelco H. Muste. Bohn Stafleu van Loghum, 2021, 246 pagina's.
• Praktijkrichtlijnen voor groepsbehandeling in de (geestelijke) gezondheidszorg, een handreiking van de Nederlandse vereniging voor groepsdynamica en groepspsychotherapie voor de dagelijkse praktijk. NVGP-Richtlijnen van 2019. 200p. 

Bowlby J. Attachment and loss

Differentiatie therapie

Fase therapie

• Angstgevoelens
• Assertiviteit
• Automutilatie
• Boosheid
• Concentratieproblemen
• Conflicten
• Eenzaamheid
• Gedragsproblemen
• Lichaamsgericht
• Psychosomatische klachten
• Sociale vaardigheden
• Stress
• Zelfbeeld